Article by Anton Goegebeur in Het Nieuwsblad, with comments by Vincent Ginis.
De VS verbiedt buitenlanders om Anthropic’s meest geavanceerde AI-modellen te gebruiken. De regering-Trump noemt het een kwestie van nationale veiligheid. “In Washington groeit het besef dat AI ook een krachtig wapen is”, zegt AI-professor Vincent Ginis.
Anthropic beschikt vandaag over de twee krachtigste AI-modellen die er zijn. Er is Mythos, dat als te gevaarlijk wordt beschouwd om op de wereld los te laten, ook door het bedrijf zelf. Het zou grote risico’s inhouden op het vlak van cyberveiligheid en ook mensen met slechte bedoelingen in staat stellen onderzoek naar nieuwe chemische of biologische wapens te versnellen. Mythos kon enkel gebruikt worden door een select groepje overheden en bedrijven die hun eigen kwetsbaarheden wilden onderzoeken. In België zouden Euroclear en Swift toegang hebben gehad.
En dan is er Fable 5, de getemde versie van Mythos die Anthropic woensdag presenteerde. “Die beschikt over ingebouwde veiligheidsmaatregelen om de risico’s te beperken”, zegt AI-professor Vincent Ginis (VUB/Harvard University). “Het is het zwakkere broertje, maar nog altijd sterker dan eender welk ander AI-model dat we vandaag kennen.”
Jailbreak
Enkele dagen later is het al uit met de pret. Vrijdagmiddag ontving Anthropic de opdracht van de Amerikaanse minister van Handel Howard Lutnick om zowel Mythos als Fable 5 te blokkeren voor niet-Amerikanen. De overheid zou een zogenaamde ‘jailbreak’ hebben ontdekt, oftewel een manier om de beveiligingsmechanismen van het AI-model te omzeilen.
Anthropic liet daarop weten dat het zijn krachtigste modellen voor alle gebruikers heeft teruggetrokken, ook voor Amerikanen. Het bedrijf, dat in een juridisch conflict verwikkeld is met de Amerikaanse overheid, bekritiseerde het bevel en stelde dat de paniek berust op een “misverstand”.
Overheidsbeperkingen op de verkoop van cruciale technologie, zoals computerchips aan landen als China, zijn niet ongewoon. Maar dit bevel om bepaalde software uitsluitend voor Amerikanen te reserveren, is zeer uitzonderlijk en ingrijpend. In theorie zou het ook betekenen dat buitenlandse werknemers van Anthropic er niet meer aan zouden mogen werken.
Het onderscheid tussen “Amerikanen” en “niet-Amerikanen” wijst volgens Ginis op een groeiende nervositeit in Washington. “Het besef groeit dat AI ook kan ingezet worden als wapen om bedrijven en landen treffen. Dit doet een beetje denken aan de ontwikkeling van de kernbom, waarbij gaandeweg buitenstaanders werden uitgesloten om de technologie voor zichzelf te houden.”
“De overheid, en dan vooral het ministerie van Oorlog, zoekt al langer manieren om controle te krijgen over die krachtige AI-modellen”
De jailbreak lijkt een smoesje om te kunnen ingrijpen. “Het was te verwachten dat bij Fable 5 verschillende fouten zouden worden ontdekt. Maar je hebt daar gradaties in”, zegt Ginis, die betwijfelt of de nationale veiligheid echt in het gedrang kwam, zoals de regering-Trump claimt.
“Je hebt een president die graag zelf bepaalt wie wel en wie niet ergens toegang tot krijgt. Tegelijkertijd ziet zijn regering AI steeds meer als kritieke infrastructuur en beschikt Anthropic over de krachtigste modellen. De overheid, vooral het ministerie van Oorlog, zoekt al langer manieren om daar controle over te krijgen.”
Nationaliseren
Waar concurrenten zoals OpenAI zich pragmatisch opstellen in hun relatie met de regering-Trump, heeft Anthropic al langer een moeizame band met de overheid. Dit jaar botsten het ministerie van Oorlog en het bedrijf over de inzet van AI in militaire toepassingen. Anthropic wil niet dat zijn modellen worden gebruikt voor autonome wapensystemen, terwijl oorlogsminister Pete Hegseth geen enkele beperking op het gebruik wil.
Het ministerie van Oorlog probeerde daarna alle ambtenaren te verbieden om nog AI-modellen van Anthropic te gebruiken. In maart stak een rechter daar een stokje voor. “Ik vraag me oprecht af waar dit zal eindigen”, zegt Ginis. “Nationaliseren is een denkbaar scenario, al is de Trump-regering marktgericht en zou zo’n ingreep daar eigenlijk haaks op staan.”
Anthropic benadrukt dat het de beslissing van de overheid niet steunt. “We vinden dat de overheid de mogelijkheid moet hebben om onveilige implementaties te blokkeren, als onderdeel van een wettelijk proces dat transparant, eerlijk en duidelijk is en dat gebaseerd is op technische feiten. Deze actie voldoet niet aan die principes.”
Europa
AI-modellen voorbehouden aan Amerikanen kan op termijn grote gevolgen hebben voor Europa. Europese bedrijven en overheden bouwen hun AI-toepassingen nu grotendeels op Amerikaanse modellen.
Als zij geen toegang meer krijgen tot de beste systemen, dreigen ze afhankelijk te blijven van verouderde of minder geavanceerde technologie, met gevolgen voor hun concurrentiepositie, veiligheid en digitale autonomie.
De afhankelijkheid van Amerika snel afbouwen gaat niet, meent Ginis. “Het wordt snel gezegd in Brussel, maar op korte termijn kun je zulke modellen niet zelf ontwikkelen. Alleen al de chips die daarvoor nodig zijn, zijn voor de komende vijf jaar al verkocht.”
De enige uitweg is duidelijke afspraken maken. “Dat is niet eenvoudig met de huidige Amerikaanse regering, maar we moeten blijven benadrukken dat we partners zijn en elkaar nodig hebben. Het heeft geen zin dat iedereen zijn eigen weg gaat. Met ASML en Imec heeft Europa ook spelers die belangrijk zijn voor de VS.”