VUB-researcher Vincent Ginis wins Silvain Loccufier career award for excellent research with strong social relevance and alignment with the Vrije Universiteit Brussel's values of "vrijdenken" or "thinking freely". Speech.
Vincent Ginis, professor en onderzoeker aan de Vrije Universiteit Brussel, heeft de Silvain Loccufierprijsgekregen. Deze award bekroont onderzoekers die wetenschappelijke excellentie koppelen aan maatschappelijke betrokkenheid, in de geest van het vrij onderzoek en de vrijzinnige waarden van de VUB. “Vrij onderzoek is aan de VUB geen slogan, maar een realiteit.”
Wat betekent de prijs voor jou?
“De combinatie van wetenschappelijke excellentie en maatschappelijke uitstraling vind ik bijzonder waardevol. In de academische wereld krijg je als jonge onderzoeker vaak het impliciete — en soms expliciete — advies om strategisch te ‘optimaliseren’: hoe verdeel je je tijd tussen onderzoek, onderwijs, begeleiding en maatschappelijk engagement? Dat denken heb ik altijd als beklemmend ervaren.
Ik heb daarom geprobeerd mijn academisch parcours af te stemmen op mijn eigen intuïtie en waarden, eerder dan op extern opgelegde doelstellingen. Achteraf — al voelt alles nog erg als een begin — ben ik ervan overtuigd dat die houding mijn onderzoek niet heeft afgeremd, maar net heeft versterkt.
Veel van mijn beste onderzoeksideeën zijn ontstaan door kruisbestuiving met andere disciplines, onder meer via de Jonge Academie. Engagementen in België werden dan weer geïnspireerd door voorbeelden uit de Verenigde Staten. Mijn lessen zijn beter geworden door mijn internationale ervaringen, en mijn onderzoek door mijn lessen. Door me niet op te sluiten in één vakgebied, ontstaan onverwachte terugkoppelingen.
Het is dan ook ironisch dat een deel van mijn onderzoek precies gaat over wat er misloopt wanneer AI‑systemen op één enkele maatstaf worden geoptimaliseerd. Dat inzicht geldt evengoed voor een academische loopbaan. Dat deze prijs dat bevestigt, maakt haar voor mij extra betekenisvol.”
Wat is je hoogtepunt tot op heden in je wetenschappelijke carrière?
“Mijn grootste trots zit in de onderzoeksgroep die ik heb kunnen uitbouwen. Ik ben fier op het nieuwsgierige, kritische team van studenten en postdocs dat er vandaag werkt, en op de onderzoeksstijl die we samen hebben ontwikkeld.
Die stijl draait niet om snelle winst, maar om kritisch denken. Ook resultaten uit de meest prestigieuze tijdschriften worden bij ons in vraag gesteld. We volgen geen trends omdat ze hip zijn, maar doen onderzoek omdat het nodig is en omdat het impact heeft. Zo kon een van mijn doctorandi een fundamentele fout blootleggen in een van de meest geciteerde papers uit een toptijdschrift.
Die groep is gegroeid door bewust niet te optimaliseren op korte termijn: door mensen aan te werven over disciplinegrenzen heen en door tijd vrij te maken voor zaken die niet in prestatietabellen verschijnen. Wat ik daarin probeer door te geven, heb ik geleerd van mijn eigen mentoren: een sterke onderzoeksomgevingbegint bij vertrouwen, verwondering en het vieren van elkaars successen.
Ik vraag mijn onderzoekers om actief na te denken over de wereld waarin ze werken: over de relatie tussen onderzoek en samenleving, onderwijs en zelfs kunst. Elke drie maanden organiseren we daarom een gezamenlijke denkoefening rond een atypische vraag. Dat vraagt tijd, maar scherpt hun denken aan en maakt hen — daar ben ik van overtuigd — betere onderzoekers.”
Waardoor kon je topwetenschap aan de VUB bedrijven?
“Vrij onderzoek is aan de VUB geen slogan, maar een realiteit. Ik heb die vrijheid effectief gekregen, op een manier die elders minder vanzelfsprekend zou zijn. Toen ik in 2020 besloot om grote taalmodellen te bestuderen — toen nog een niche — werd dat expliciet aangemoedigd. Die vrijheid om te verkennen is essentieel voor echte wetenschap.
Daarnaast is de rol van het Vlaams Fonds voor Wetenschappelijk Onderzoek cruciaal geweest. Mijn doctoraat, postdoc en eerste grote projecten werden allemaal door het Fonds Wetenschappelijk Onderzoek gefinancierd. Zonder die steun zou veel van het werk dat vandaag bekroond wordt eenvoudigweg niet bestaan.
Tot slot is er de cultuur aan de VUB, die ruimte geeft om te experimenteren en tegelijk mensen centraal stelt. Falen is geen stigma, en onderzoek wordt geen productielijn. Ook de internationale dimensie van mijn werk werd gezien als een verrijking. Dat geldt zeker ook voor onze studenten: drie van mijn doctorandi werkten aan MIT of Harvard en bewezen daar hoe sterk hun VUB‑opleiding hen had voorbereid.”
BIO Vincent Ginis
Vincent Ginis werkt als onderzoeker op het kruispunt van fysica, artificiële intelligentie en complexe systemen. Zijn wetenschappelijk werk omvat zowel fundamenteel onderzoek naar nieuwe materialen en het sturen van licht als de ontwikkeling van methoden om complexe systemen beter te analyseren. Hij werkt samen met internationale onderzoeksteams en publiceert in toonaangevende tijdschriften zoals Science, Nature Photonics en PNAS.
In recent onderzoek richt Ginis zich op het begrijpelijker, veiliger en beter testbaar maken van artificiële intelligentie. Hij ontwikkelt technieken om het gedrag en de kwetsbaarheden van AI‑systemen bloot te leggen, met bijzondere aandacht voor instabiliteit, feedbackmechanismen en systeemrisico’s. Daarmee levert hij bijdragen die zowel wetenschappelijk relevant zijn als aansluiten bij actuele technologische uitdagingen.
Naast zijn academisch werk neemt Ginis actief deel aan het publieke debat over de impact van artificiële intelligentie op werk, onderwijs en samenleving. Hij werd opgenomen in de Jonge Academie en uitgeroepen tot een van de vijftig belangrijkste technologische pioniers van België, waarmee zijn rol als brugfiguur tussen fundamentele wetenschap en maatschappij wordt onderstreept.